Suplementy kreatynowe nie tylko dla kulturystów

2017-11-20
Suplementy kreatynowe nie tylko dla kulturystów

Kreatyna na serce, mózg i mięśnie

Wiele osób kojarzy preparaty kreatynowe jedynie z przyrostem masy i budową tkanki mięśniowej. Oczywiście kreatyna wspomaga te procesy, jednak nie należy zapominać o innych jej właściwościach, w tym wpływie kreatyny na serce, mózg czy układ neuromięśniowy.

Grupa naukowców odkryła, że kreatyna może mieć o wiele więcej zastosowań niż te w sporcie. Związek badany jest głównie w odniesieniu do chorób układu nerwowo-mięśniowego typu dystrofia mięśni (DM). Ostatnie badania wykazały także, że suplement może być stosowany w zespołach wyczerpania, atrofii mięśniowej, przemęczeniu, chorobie Parkinsona lub Huntingtona czy innych patologicznych zmianach w mózgu. Poza tym kreatyna może zmniejszać poziom cholesterolu o 15% i korygować wrodzone upośledzenia metabolizmu np.: u osób, które nie wytwarzają samodzielnie enzymów odpowiedzialne za syntezę kreatyny. Inne badania pokazały też, że kreatyna może wpływać na produkcję hormonu wzrostu.


Czym jest kreatyna i jak działa w organizmie?  

Jednak zanim dojdziemy do sedna artykułu, warto zacząć od początku, czyli opisania czym jest kreatyna i jakie przypisuje się jej role. Kreatyna jest produkowana z trzech aminokwasów: metioniny, glicyny oraz argininy. Przeciętnie w ciele pojedynczej osoby znajduje się 120g kreatyny pod postacią fosforanu kreatyny. Kreatyna znajduje się również w jedzeniu np.: wołowinie czy rybach (śledziach czy łososiach). Jednak dziennie musielibyśmy zjeść ich kilka kilogramów, aby przyjąć dawkę substancji zawartą w jednej łyżeczce wysokiej jakości suplementu.

Kreatyna jest bezpośrednio powiązana z ATP, czyli trójfosforanem adenozynowym. ATP jest z kolei produkowane w mitochondriach komórek. To uniwersalna cząstka energii wykorzystywana przez każdą komórkę naszego ciała. Zarówno stres oksydacyjny, jak i niezdolność komórek do produkcji ATP oznacza starzenie się komórki. Proces walki ze starzeniem wymaga więc zachowania odpowiedniego poziomu procesu antyoksydacyjnego oraz ATP. Ilość ATP jest powiązana ze zdolnością komórki do pracy oraz prawidłowym funkcjonowaniem mitochondriów. Wszystkie wahania ATP wpływają więc na prawidłowe funkcjonowanie m.in.  serca, neuronów w mózgu i innych aktywnych tkanek organizmu.

Ze wszystkich suplementów diety dostępnych na rynku to właśnie kreatyna jest najbardziej skuteczna, jeśli chodzi o stabilizację lub podnoszenie poziomu ATP w ciele.

Można więc stwierdzić, że kreatyna pomaga w wytwarzaniu energii. Kiedy ATP traci cząstkę fosforanu i staje się ADP, czyli dwufosforanem adenozynowym, musi koniecznie zostać z powrotem przekształcony w ATP, by móc wytwarzać energię. Kreatyna jest natomiast przechowywana w organizmie w postaci fosforanu kreatyny (CP), nazywanego potocznie fosfokreatyną. Kiedy poziom ATP spada, może on zostać podniesiony dzięki CP. Fosfokreatyna oddaje ADP cząstkę fosforu, dzięki czemu staje się ono na powrót ATP. Jeśli w ciele znajduje się więcej CP, następuje szybsza i większa produkcja ATP. Dzięki temu możemy wykonać większą ilość pracy, bo komórki mają więcej energii.

Z tego względu kreatyna jest polecana dla sportowców, którzy potrzebują dodatkowej energii i wykonują wzmożoną pracę podczas treningów. Zwłaszcza dla dyscyplin sportu wymagających krótkiego, ale intensywnego wysiłku, ATP jest podstawowym systemem energetycznym. Badania wykazały, że przyjmowanie suplementów kreatynowych zwiększa całkowitą pulę CP, co prowadzi do większego wytwarzania energii niezbędnej do ćwiczeń anaerobowych np.: treningów z ciężarami czy sprintów.

Inny pozytywny efekt przyjmowania kreatyny to lepsza synteza białka i zwiększone nawodnienie komórek.

W suplementach diety kreatyna występuje w formie monohydratu, cytrynianu, fosforanu, kreatynowego chelatu magnezu i innych. Do badań został jednak wykorzystany monohydrat kreatyny, który jest w 90% wchłaniany do organizmu.

Wpływ kreatyny na choroby neuromięśniowe

Warto zatrzymać się na chwilę nad kwestią wpływu kreatyny na choroby neuromięśniowe np.: stwardnienie rozsiane. W jednym z badań przyjrzano się działaniu monohydratu kreatyny w różnych typach dystrofii mięśniowej. W badaniu wzięło udział 36 ochotników, 12 z nich z dystrofią mięśniową twarzowo-łopatkowo-ramienną, 10 z dystrofią Beckera, 8 z dystrofią Duchenne'a i 6 z dystrofią Erba. Losowo podzielono ich na grupy, którym podawano kreatynę albo placebo. We wszystkich grupach doszło do lekkiej, jednak znaczącej poprawy w sile mięśni. Poza tym nastąpiła ogólna poprawa w czynnościach życia codziennego. Kreatyna była dobrze tolerowana przez cały czas trwania badań.

Inne badania polegały na podawaniu osobom z chorobą nerwowo-mięśniową 10g monohydratu kreatyny dziennie przez 5 dni i przez kolejne 5 połowy tej dawki. Pierwsze z badań obejmowało 81, drugie 21 osób dobranych za zasadzie ślepej próby. W obu testach zmierzono masę ciała, siłę ścisku dłoni, zgięcie grzbietowe i siłę mięśnia prostownika kolana przed zastosowaniem kreatyny i tuż po nim. Na podstawie tych parametrów naukowcy ustalili, że podawanie kreatyny pozytywnie wpłynęło na organizm obu badanych grup.

Krótkoterminowa suplementacja kreatyną zwiększyła siłę u pacjentów z chorobami neuromięśniowymi. Poza tym kreatyna poprawiła siłę i funkcjonalność osób z różnymi chorobami układu nerwowo-mięśniowego i złagodziła ich objawy.

Kreatyna a uszkodzenia mózgu i jego ochrona

Kreatyna ma znaczący wpływ na ochronę mózgu przed uszkodzeniami neurologicznymi oraz stresem. Badania pokazują, że może chronić mózg przed neurotoksynami, pewnymi uszkodzeniami oraz urazami. W wyniku badań in vitro odkryto, że kreatyna chroni neurony wystawione na działaniu glutaminianu lub beta-amyloidu, czyli związków toksycznych dla neuronów i sprzyjających wielu chorobom neurologicznym. Według naukowców komórki wspomagane kreatyną są w stanie wytworzyć więcej fosfokreatyny, czyli więcej energii, która z kolei pomaga im w obronie przed czynnikami wywołującymi stres.

Badania wykonywane na zwierzętach udowodniły, że kreatyna wykazuje wybitne działanie neuroochronne przed toksycznymi czynnikami takimi jak N-metylo-D-asparaginian (NMDA) czy malonian. Inny eksperyment polegający na karmieniu szczurów kreatyną udowodnił, że pomaga ona uchronić organizm przed działaniem tetrahydropirydyny (MPTM), przyczyniającej się do wystąpienia parkinsonizmu na skutek upośledzonej produkcji energii. Wyniki badania były na tyle zadowalające, że pozwoliły na obranie nowego podejścia terapeutycznego do leczenia choroby Parkinsona u ludzi.

Jeszcze inne badanie pokazało, że kreatyna chroni przed uszkodzeniami wynikającymi z niskiego poziomu tlenu (niedokrwiennymi), które występują po udarach czy uszkodzeniach mózgu.

W coraz większej liczbie badań odkrywany jest również wpływ kreatyny na terapeutyczną i ochronną rolę w chorobie Huntingtona czy stwardnieniu zanikowym bocznym. Suplementacja kreatyną przyczynia się tutaj do poprawy sprawności motorycznej i żywotności u myszy transgenicznych z mutacją G93A, a także chroni je przed utratą neuronów motorycznych i istoty czarnej mózgu w 120 dniach życia. Podawanie kreatyny redukowało wzrost poziomu biochemicznych markerów wskazujących na uszkodzenie oksydacyjne. Z tego względu może ona być zastosowana w terapii stwardnienia zanikowego bocznego.

Kreatyna dostarcza cennych wskazówek potrzebnych do odkrycia, co jest przyczyną utraty neuronów podczas uszkodzenia mózgu, jak i służy jako czynnik neuroochrony w przypadku procesów neurodegeneracyjnych o ostrym i długotrwałym przebiegu.

Działanie kreatyny na serce

Prawidłowa praca komórek serca jest zależna od odpowiedniego poziomu ATP. Wiadomo także, że poziom kreatyny w sercu zmniejsza się podczas jego przewlekłej choroby. W związku z tym naukowcy zwrócili uwagę na sposób suplementacji kreatyną w celu poprawy pracy serca oraz zmniejszenia ilości objawów wskazujących na problemy z narządem. Osoby chore na serce wykazują ograniczoną wytrzymałość i siłę oraz łatwo się męczą, co wpływa na pogorszenie ich codziennego funkcjonowania.

W kolejnym z badań wzięło udział 17 ochotników w wieku od 43 do 70 lat. Wszyscy mieli frakcję wyrzutową serca wynoszącą 40 i przez 10 dni otrzymywali 20g kreatyny dziennie. Przed i po badaniu naukowcy określili nie tylko ich frakcję wyrzutową serca, ale też siłę mięśniową wyprostu jednego podudzia w stawie kolanowym oraz sprawność fizyczną z wykorzystaniem rowerka stacjonarnego. Ponadto pobrano również biopsje z mięśni, by oszacować ilość związków energetycznych (kreatyny i fosforanu kreatyny). Wyniki eksperymentu wykazały, że frakcja wyrzutowa serca się nie zmieniła, jednak doszło do wzrostu poziomu kreatyny i fosfokreatyny w tkankach osób suplementowanych kreatyną. Poza tym zwiększyła się ich siła i szczytowy moment siły, a także wytrzymałość. Po tygodniowym stosowaniu kreatyny można więc było dojść do wniosku, że u pacjentów z przewlekłą chorobą serca nie zmieniła się frakcja wyrzutowa, ale wzrósł poziom wysokoenergetycznych fosforanów w mięśniach szkieletowych oraz sprawność fizyczna pod względem siły i wytrzymałości.

Następnie inna grupa badaczy przyjrzała się wpływowi kreatyny na wytrzymałość i metabolizm mięśniowy osób z niewydolnością zastoinową serca. W szczególności zwrócili oni uwagę na poziom amoniaku i mleczanu, dwóch istotnych wskaźników sprawności mięśniowej pod wpływem obciążenia. Poziom mleczanu i amoniaku wzrasta wraz ze wzrostem intensywności treningu, a wysokie markery substancji są objawem zmęczenia. W eksperymencie osoby z niewydolnością zastoinową serca przyjmowały 20g kreatyny dziennie, co pozwoliło na zwiększenie ich siły i wytrzymałości oraz obniżenie poziomu mleczanu i amoniaku. Podsumowując, suplementacja kreatyną zwiększa wytrzymałość mięśni szkieletowych i łagodzi nieprawidłową reakcję mięśni na wysiłek fizyczny.


Na podstawie badania można wysnuć kolejny ważny wniosek –  niedożywienie nie powoduje braku niezbędnych związków wysokoenergetycznych np.: ATP czy kreatyny u osób cierpiących na zastoinową niewydolność serca, ale winowajcą są tutaj zaburzenia metaboliczne w mięśniach szkieletowych i innych tkankach. Suplementacja monohydratem kreatyny czy inną jej formą zadaje się być wysoce skutecznym sposobem pomocy w prowadzeniu w miarę normalnego życia, a także jego przedłużenia.

Jakie zatem możemy wysnuć wnioski z przedstawionych badań? Przede wszystkim takie, że kreatyna jest obiecującym suplementem stosowanym w wielu chorobach. Poza tym ma ona wpływ na łagodzenie stanów patologicznych, w których dochodzi do ogólnej utraty mięśni. Kreatyna stymuluje wytwarzanie fosfokreatyny oraz ATP, które są cennymi związkami energetycznymi komórek organizmu. Stąd może pomagać w leczeniu osób cierpiących na fibromialgię, czyli zaniżenie tych składników w organizmie. Istnieją również podstawy do stwierdzenia, że kreatyna może pomagać w zachowaniu siły i wytrzymałości podczas starzenia się organizmu i przedłuża młodość. Nawet niskie dawki kreatyny wpływają na zwiększenie puli fosforanu kreatyny w ciele. Wystarczy do 3g dziennie, aby podnieść poziom kreatyny w tkankach. W przypadku osób z opisywanymi patologiami należy zwiększyć tą dawkę do 5-10g dziennie.

Pokaż więcej wpisów z Listopad 2017
This page uses cookie files to provide its services in accordance to Cookies Usage Policy. You can determine conditions of storing or access to cookie files in your web browser.
Close
pixel